تکنیک‌های تنظیم هیجان: مبتنی بر مدل رفتاردرمانی دیالکتیکی

کتاب حاضر راهنمایی عملی برای آموزش و به‌کارگیری مهارت «عمل متضاد» در چارچوب رفتاردرمانی دیالکتیکی (DBT) است. این مهارت به مراجعان کمک می‌کند تا در مواجهه با هیجان‌های شدید یا خفیف، آنها را بسنجند و واکنش‌های خود را به شیوه‌ای سازگار با واقعیت بیرونی تنظیم کنند و در نتیجه موجب پرورش سواد هیجانی در افرادی می‌شود که یاد گرفته‌اند از احساسات دردناک خود اجتناب کنند یا بترسند.

به‌زعم نویسنده، مهارت «عمل متضاد» جوهره‌ی دیالکتیک را در خود دارد؛ زیرا مراجعان می‌آموزند نه تنها هیجان‌های خود را تشخیص دهند، بلکه شدت و تأثیر آن‌ها را بسنجند و در صورتی که شدت هیجان‌ها زیاد شود، می‌توانند بدون توسل به رفتارهای مخرب آنها را تعدیل کنند. بدین‌ ترتیب، هیجان‌ها به‌جای آن‌که منبع رنج باشند، به راهنمایی برای رشد و سازگاری تبدیل می‌شوند.

اهداف این کتاب:

• ارتقای توانمندی درمانگران در آموزش تنظیم هیجان در جلسات فردی، فراتر از آموزش گروهی مهارت‌ها.
• جایگزینی «سواد هیجانی» به جای «تحمل پریشانی هیجانی».
• کمک به مراجعان برای پذیرش هیجان‌ها به‌عنوان پیام‌رسان‌های ارزشمند، نه تجربه‌های مزاحم یا تهدیدکننده.

این کتاب دارای 2 بخش و 14 فصل است. در بخش نخست که شامل 5 فصل می‌شود مبانی نظری هیجان در DBT، شامل تعریف هیجان، کارکردها و اشکال آن، توضیح تظریه عمل متضاد، اعتباربخشی به تجربه‌های هیجانی، و نقش حل مسئله در تنظیم هیجان پرداخته شده است. همچنین روش تحلیل زنجیره‌ای برای بررسی فرایندهای هیجانی نیز معرفی می‌شود.

بخش دوم که از فصل 6 تا 14 کتاب را شامل می‌شود، تمرکز بر هیجان‌های اصلی (مانند خشم، غم، ترس و شادی) و تشریح ویژگی‌های خاص هر یک از آنها ارایه شده است. در این بخش، سناریوهای بالینی واقعی برای آموزش عمل متضاد، تمرین رفتاری در جلسه و دریافت بازخورد اصلاحی از سوی درمانگر تدوین شده است. نویسنده همچنین نکات عملی برای مدیریت چالش‌های رایج مرتبط با هر هیجان را مطرح می‌کند.

این کتاب برای طیف گسترده‌ای از متخصصان سلامت روان و حوزه‌های مرتبط (روان‌شناسان، روان‌پزشکان، پرستاران، مددکاران اجتماعی، مشاوران، کارکنان زندان و کادر درمان) تدوین شده است و همچنین برای کسانی که پیش‌تر با DBT آشنا هستند، توضیحی روان و کاربردی درباره تنظیم هیجان فراهم می‌آورد.